TÜBERKÜLOZLAR

Tüberküloz

Mycobacterium tübercülozisin bovin susunun sebep olduğu primer tüberküloz enfeksiyonu, belki de sütler pastörize edildiğinden, ABD'de nadir görülür. İnsan tüberküloz basilinin yutulmasına bağlı olarak gelişen sekonder enfeksiyon eskiye göre çok az görülmektedir. Sekonder enfeksiyon pulmoner tüberkülozlu hastaların %1'inde görülür.

En sık tutulan yer distal ileumdur. Basil mukozal glandlara yarleşir ve peyer plâklarına yayılır. Buradaki inflamasyon, nekrotik dokuların dökülmesi ve inflamasyonu lokalize etme çabaları semptomlara neden olur. Patolojik reaksion hipertrofik veya daha sıklıkla ülsera-tiftir. Hipertrofik tüberküloz enteriti, stenoza sebep olarak obstrüksiyon semptom ve bulgu-

31.Bölüm, İnce Barsak

675

lan verir. Ülseratif şekil karın ağrısı, dönüşümlü olarak konstipasyon ve diare ve bazende ilerleyici halsizlik ve anemiye sebeb olur. Hastalığın şiddetli ve tedavi edilmemiş türlerinde serbest perforasyon, fistül oluşumu veya kanama görülebilir.

Antitüberküloz kemoterapi esas tedavi şeklidir. Fakat kanser veya lejyoner enterit-ten ayırmak zor olabilir. Tanı kesin değilse, hastalık kemoterapiye dirençli ise veya komp-likasyonlar gelişirse cerrahi tedavi gereklidir. Tercih edilen cerrahi girişim şekli rezeksiyon-dur. Sadece apseler ve fistüller varsa bay pass yapılabilir. Eğer ameliyat hastalığın erken döneminde yapılırsa prognoz iyidir.

Humphreys C, Wake PN, Walker R: Jejunoileal tuberculosis: A diagnostic pitfall in Crohn'sdisease. BrMedJ 1980;281:118. i Lambrianides AL, Ackroyd N, Shorey BA: Abdominal tuberculosis. BrJSurg 1980;67:887.

Segal I et al: Pitfalls in the diagnosis of gastrointestinal tuberculosis. Ant J Gastroenterol 1981;75:30.

BULGULAR

Klinik Bulgular

A.Semptom ve Bulgular: Ateş ve karın ağrısı fistül gelişiminin öncüsüdür. Daha sonra karın insizyonundan barsak kapsamı gelmeye başlar. Tümörlere veya inflamatuar hastalıklara bağlı, spontan fistüller sinsi olarak gelişir. Fistüllerin çoğu 1 veya daha fazla abse ile birlikte görülür. Bu abselerde fistülizasyonla yeteri kadar direne olamadıklarından, devamlı sepsis hali sık rastalan bir özelliktir. Fistülden sızan intestinal sıvı, deri ve karın duvarında harabiyete yol açar. özellikle fistül büyükse, barsağın üst kısımlarına lokalize ise, fistülün distalinde kısmi veya tam obstrüksiyon varsa, çok şiddetli sıvı elektrolit kayıpları olabilir. Devamlı sepsis ve hastayı besleme zorluğu da hızlı kilo kaybına katıda bulunur.

B.Laboratuvar Bulguları: Rutin laboratu-var tetkikleriyle elektrolit, plazma, eritrosit açıkları belirlenir. Sepsis ve hemokonsantras-yona bağlı olarak lökositoz sık görülür. Karaciğer ve böbrek gibi organ bozuklukları saptanabilir.

C.Radyolojik Bulgular: Direkt karın grafi-sinde abseler ve intestinal obstrüksiyon saptanabilir. Oral, rektal veya fistül yoluyla (fistülogram) verilen kontrast madde esas barsak hastalığı da dahil anormal anatomiyi ortaya koyar. Kontrastlı inceleme ile fistüllerin yeri ve sayısı, fistül yolunun seyri ve uzunluğu, birlikte bulunan abse boşlukları ve distal obstrüksiyon olup olmadığı gösterilebilir. Radyologlar fistül yollarından manuplasyonla kata-ter sokarak ayrıntılı diagnostik bilgi elde edebilirler. Hatta bu girişim tedavi edici bile olabilir (Aşağıya bakınız. Duruma göre belli hastalarda akciğer filmleri, IVP ve diğer özel çalışmalar gerekebilir.

31.Bölüm, İnce Barsak

677

Komplikasyonlar

Etkin tedaviye hemen başlanmazsa sıvı elektrolit kaybı, malnütrisyon ve sepsis, mul-tipl organ yetmezliği ve ölüme sebep olur.